Beykoz, İstanbul’da hangi deprem kuşağında? Olası depremde ne kadar riskli? İşte ayrıntılar..
İTÜ Maden Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Ercan, İstanbul’un deprem riski yüksek, orta ve düşük derecede olan bölgelerini belirledi.
Jeofizik, jeolojik ve jeomorfolojik kriterleri esas alan Ercan, 50 yıl önce hazırlanmalıydı dediği haritayı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’na da verdi. Türkiye’nin deprem bölgelendirme haritalarının da bir an önce yapılması gerektiğini söyleyen Ercan’ın verdiği bilgiler doğrultusunda deprem riskli bölgelerin özellikleri şunlar:
Yüksek deprem riski
Diri kırıklara yakın, genç gevşek, kaba ve suya doygun tortulların yer aldığı kesimler. Bu gibi yerler, deprem sırasında, çok büyük yatay ivme (deprem dalgası gücü) ve yüksek yer salınım dönemselliği (sallandırma gücü) gösteriyor.
Orta deprem riski
Diri kırıkların geçmediği ancak suya doygun tortulların ve bozuşmuş ya da kolay kırılgan kayaların yer aldığı, deprem etkilenme kuşağı içinde yer alan, sarsıntıya duyarlı alanlar. Bu gibi yerler, deprem sırasında az-orta büyük yatay ivme ve orta-yüksek yersalınım dönemselliği gösteriyor.
Küçük deprem riski
Gevşek bozuşmamış kaya, suya az-çok doygun tortul ardışımının yer aldığı, yerel mühendislik sorunları içerebilecek yerler. Bunlar deprem merkezinden uzaklığına göre küçük, orta-büyük yer ivmesi ve küçük-orta, orta-yüksek yer salınım dönemselliği gösteriyor.
Semtinizin riski ne kadar?
Prof.Dr. Ahmet Ercan’ın haritasına göre, semtlerin deprem riski üç dereceye ayrılıyor. 1. derece en yüksek riski, 2.
derece orta riski ve 3. derece de küçük riski gösteriyor:
1. derece deprem riski:
Zeytinburnu Ayamama Deresi, Ataköy’ün bulunduğu kesimler, Florya (batısındaki heyelan alanları) Küçükçekmece kıyıları, Küçükçekmece Gölü’nün doğusundaki Nakkaşdere alüvyonları, Azaplı yöresi (Altınşehir’in alçak kesimleri), Ispartakule (Alibey Yarımadası’nın batı kısımları), Kanarya (Firuzköy kıyıları), Esenkent, Avcılar (Küçükçekmece Gölü ve Marmara Denizi’ne bakan kıyıları), Ambarlı ve Haramidere (sağlı sollu olmak üzere).
2. derece deprem riski:
Beşiktaş (Ihlamur çukuru), Ortaköy Dereboyu, İstinye çukuru, Tarabya çukuru, Üsküdar çukuru, Beylerbeyi çukuru, Küçüksu çukuru, Paşabahçe-Beykoz çukuru, Çayırbaşı çukuru, Karaköy, Tophane, Salıpazarı, Ortaköy (dolgu olan kesimleri), Eyüp, Alibeyköy, Sütlüce, Balat, Kasımpaşa ve Güngören’in sahil kesimi, Kadıköy (Kurbağalıdere), Moda (denize bakan kısmı), Küçükyalı, Kartal (Rahmanlar bölümü), Tuzla (dere kısmı), Dilovası, Eminönü (Cankurtaran, Şehzadebaşı, Fatih, Çarşamba, Edirnekapı’nın güneyinde kalan kısım), Topkapı, Bakırköy, Bahçelievler, Merter, Şirinevler (bir kısmı), Halkalı, Nakkaşdere, Esenkent, Ömerli, Büyükçekmece, Tepecik (Tepecik, Akören ve Pomak’ın güney kısmı), Selimpaşa, Silivri, Çanta, Gümüşyaka, Kavaklı, Yakuplu, Esenyurt, Avcılar, Ambarlı, Firuzköy, Küçükçekmece, Florya, Yeşilköy, Ataköy ve Zeytinburnu.
3. derece deprem riski:
Darıca, Dolayoba, Pendik, Kartal, Kadıköy, Üsküdar, Ümraniye, Beykoz, Çengelköy, Polonezköy, Şile, Haydarpaşa, Altıyol, Bahariye, Kızıltoprak, Erenköy, Suadiye, Bostancı, Kozyatağı, Altunizade, İçerenköy, Bağdat Caddesi, Fenerbahçe, Söğütlüçeşme (Kurbağalıdere dışında kalan kısımları), Moda (denize bakmayan kısımları), Acıbadem, Koşuyolu, Adalar, Eminönü, Rumelihisarı, Arnavutköy, Etiler, Beşiktaş, Maçka, Nişantaşı, Şişli, Taksim, Kağıthane, Gaziosmanpaşa, Levent, Maslak, İstinye, Tarabya, Sarıyer, Karaköy (rıhtım dışında kalan kısım), Gültepe, Emirgan, Bağcılar, Haraççı ve Taşocağı.
İTÜ Maden Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Haluk Eyidoğan, 17 Ağustos 1999 depreminin ardından, bugüne kadar yapılan yerli ve yabancı tüm çalışmaları toplayıp değerlendirdi. Sonuç: “Marmara Denizi’nde olası bir depremin büyüklüğünün en az 7 olacağı konusunda herkes hemfikir. Son çalışmalara göre de 2034′e kadar bu depremin olma olasılığı en az yüzde 35, en fazla yüzde 70 civarında.”
Eyidoğan, Prof. Dr. Ambraseys’in araştırmasında, son 2 bin yıllık tarihsel verilere bakıldığında Marmara Denizi’nde İzmit’ten Gelibolu’ya kadar uzanan fayın boydan boya kırıldığını ima eden büyük bir depreme rastlanmadığını söyledi.
Fransa’dan gelen gemilerle gerçekleştirilen araştırmaların koordinatörlüğünü yapan Fransız bilim adamı Prof. Dr. Rolando Armijo’nun, 1912 Mürefte depreminde fayın denizde Tekirdağ açıklarına kadar kırıldığını belirlediğini anlatan Eyidoğan, “Armijo’ya göre, Tekirdağ ile Prens Adaları arasındaki fay zonu kırılacak. Bu da 7.2 büyüklüğünde bir depreme yol açacak” dedi.
Tsunami de bekleniyor
Araştırmaların sonuçlarına göre, olası depremin kıyılarda tsunami yaratma olasılığı da yüksek. Tsunami dalga yüksekliği ise 1.5 ile 4 metre arasında değişecek.
Geri sayım başladı
Depremin İstanbul’da değil, Marmara Denizi’nde olacağını vurgulayan Eyidoğan, “Ancak en büyük kayıp, büyüklüğü ve plansızlığı nedeniyle bu kentte olacak. 27 yüzyıllık tarihinde hasar yapıcı birçok büyük depremlerle çok sık karşılaşılan bir bölgede yer alan İstanbul için geri sayım başlayalı epey yıl olmuştur. Kuzey Anadolu Marmara fayının İstanbul’un güney sahillerine uzaklığı 11-12 kilometre civarındadır” diye konuştu.
Zemini riskli bölgeler
İstanbul’un zemin yapısı da haritada renklere göre belirlenmiş. Kırmızı renkli bölgeler zayıf zeminleri (alüvyon, dolgu alanları vb.), sarı renkli bölgeler de gevşek zeminleri gösteriyor. Yeşil renkli bölgeler ise kayalık alanları gösteriyor. Haritaya göre, Anadolu yakasının zemini Avrupa yakasına göre daha sağlam gözüküyor.
Büyükşehir belediyesinin tahmini daha farklı
Büyükşehir Belediyesi, olasi Marmara Depremi’nde en çok hasar görecek ilçeleri belirledi. İstanbul’un en riskli bölgesinin Avrupa yakasının güney kısmı olarak belirtildi.
Marmara Denizi’ndeki fayın tek parça halinde kırılması ve 7.7 büyüklüğünde bir depremin olması durumunda 59 bin bina ağır hasar görecek. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Zemin ve Deprem İnceleme Müdürlüğü, olası Marmara Depremi’nde yıkılacak binalarin mahallelere göre oluşacak yoğunluk haritasını çıkardi. Bu haritaya göre; en fazla Avcılar, Küçükçekmece, Bahçelievler, Bakırköy, Bayrampaşa, Zeytinburnu ve Tuzla’daki binalar yıkılacak ya da hasar görecek. Binaların tek tek kontrol edilmesi için Zeytinburnu’nu pilot bölge seçen belediye, İstanbul’un Avrupa yakasının güney kısmını “en tehlikeli bölge” olarak tespit etti.
87 bin ölü bekleniyor
Aynı senaryoya göre, 128 bin bina orta, 300 bin bina ise az hasarlı hale gelecek. Bu aynı zamanda 268 bin hanenin ağır, 601 bin hanenin orta, 1 milyon 300 bin hanenin de az hasar görmesi demek. 87 bin ölü, 135 bin de ağır yaralı olacağı tahmin ediliyor.
Doğalgaz ve suya dikkat
Senaryoya göre, en fazla ölüm Küçükçekmece, Bahçelievler ve Fatih’te meydana gelecek. Bu ilçelerin her birinde 6 – 8 bin arasında insan yaşamını yitirecek. Ölü sayısının 4 – 6 bin arasında olacağı tahmin edilen ilçeler ise Avcılar, Bakırköy, Bağcılar, Bayrampaşa, Zeytinburnu ve Kadıköy. Su şebekesinin bin 600 noktada hasar göreceği hesaplanıyor. Tüm boruların yüksek deprem dayanılırlığına sahip olmasına karşın, doğalgaz hatlarında da 13 noktada hasar ortaya çıkacak.
Elektrik hatlarının bin 80 kilometresinin hasar göreceğini öngören senaryoda, yeraltına çekilmiş olan elektrik hatlarında da ağır hasar meydana geleceği varsayılıyor.
Haliç Köprüsü yıkılabilir
Hasar hesaplamalarının özetinde ise bin ile 2 bin noktada su sııntısı, 30 bin servis kutusunda gaz sızıntısı ve elektrik kablolarının yüzde 3’ünde kopma meydana geleceği tahmin ediliyor. Aynı senaryoda Haliç Köprüsü’nün de ağır hasar göreceği belirtiliyor.
İşte en tehlikeli bölgeler
• Avcılar: Firuzköy, Mustafa Kemalpaşa, Cihangir, Anbarlı, Merkez, Deniz Köşkler, Gümüşpala.
• Küçükçekmece: Kanarya, Cumhuriyet, Cennet, Yeşilova, Sögütlüçeşme, İnönü, Tevfikbey, Halkalı merkez, Fatih.
• Bakirköy: Yesilköy, Zuhuratbaba, Kartaltepe.
• Bağcılar: Evren, Güneşli merkez, Yıldıztepe.
• Bahçelievler: Bahçelievler, Siyavuspaşa, Şirinevler, Çobançeşme, Hürriyet, Kocasıian merkez, Soğanlı, Zafer.
• Bayrampaşa: Orta mahalle, Terazidere, Yıldırım, Vatan, Altıntepsi, Yenidoğan, Muratpaşa.
• Gaziosmanpaşa: Sarıgöl.
• Zeytinburnu: Seyitnizam, Bestelsiz, Çirpici, Veliefendi, Sümer, Gökalp.
• Fatih: Imrahor, Seyitömer.
• Eminönü: Beyazit, Kâtipkasim
• Ümraniye: Kazım Karabekir.
• Maltepe: Gülensu.
• Pendik: Kaynarca, Ertuğrulgazi.
• Kartal: Hürriyet, Cevizli, Orhantepe.
• Tuzla: Postane
